Х1окху беттан 20-чу дийнахь вайн республикехь даздо Дег1астанан исторехь деза де: 105 шо хьалха, 1921-чу шеран кхолламан беттан 20-чу дийнахь, ВЦИК-н омрица кхоьллина Дег1астанан Автономни Советан Социалистически Республика.
Россин Советан Федеративни Социалистически Республикан (РСФСР) пачхьалкхан 1едалан лакхарчу органаша Дег1астанан АССР кхолларан Указ т1еэцар хилира 1920 шеран лахьанан беттан 13-чу дийнахь Дег1астанан къаьмнийн рог1ера йоцу съездехь.
Дег1астанан Автономни Советски Социалистически Республика кхоллайаларца д1аболабелира дег1астанхойн къаьмнийн исторехь керла мур.
1991 шарахь Дег1астанан АССР Дег1астанан ССР-н ц1ерах хийцира, цул т1аьхьа — Дег1астанан Республика хилира.
Х1етте а керлачу исторически хьелашкахь, СССР йоьхначу хенахь, керла йозуш йоцу пачхьалкхаш кхоллалуш йолчу хенахь, Дег1астанан къаьмнаша йуха а ч1аг1бира шаьш хаьржина некъ 1920-1921 шерашкахь Россица цхьаьна а, Россин Федерацин чоьхьа а.
1994 шеран Дег1астанан Республикин Конституцино билгалйоккху Дег1астанан Республика Российн Федерацин йукъахь йолу суверенни, демократически пачхьалкх санна. Цу кепара, 1990-чу шерашкахь Дагестанан къаьмнаша бинчу политикан харжамо цхьаьнатуху к1орггера историн хаддаза хилар. Цо гойту йерриг экономикан а, ша Дагестанан йукъараллин а модернизацин харжам, 1920-1990-г1а шерашкахь автономин республикица дуьстича, Дагестанан къоман пачхьалкхалла лакхара статус хиларан аг1ор бина харжам.
Б1ешерашкахь Дагестанехь дуккха а къаьмнаш а, тайп-тайпанчу културан векалш а бехаш бу. Историн т1аьхье, хьаша-да т1еэцаран а, дикачу лулахойн а г1иллакхаш, кхоллараллин къинхьегам безар, доьзалца а, баккхийчаьрца дог лозуш хилар а т1аьхьенера т1аьхьене схьадог1уш ду.
Тахана Дагестано сий деш йу и лекха синмехаллаш, оьздангаллин мехаллаш, б1ешерашкахь дуьйна схьадог1у ламасташ дендеш. Дозалла до шайн к1оштан а, мехкан а исторехь дакъалаьцначу билгалбевллачу махкахойн — 1илманчийн, спортхойн, пачхьалкхан г1уллакххойн, майрачу т1емалойн ц1ерашца.
Республикан уггаре а тоьлла амалш, церан доьналла, ондалла къеггина гайтира дуьненайукъарчу терроризмца къийсам латточу хенахь, дагестанхой майра д1ах1иттича, шайн дай баьхна Дагестан а, йерриг Росси а ларъйан.
Тахана СВО-н зонехь шайн т1еман декхар сийлахь кхочушдеш бу дуккха а дагестанхой. Корматаллица а, майраллица а шайн 1алашонаш кхочушъйеш схьабог1уш бу уьш.
Къаьмнашна йукъара барт а, йукъараллехь машар а латторо ч1ог1а бух ло регионан экономикан а, социальни а кхиарца доьзна чолхе хаттарш д1адаха а, предпринимательствона г1о дан а, кхузаманан индустри а, белхан меттигаш а кхолла а, дешар а, могашалла 1алашъйар а, модернизаци йар а. Цу г1уллакхийн коьрта 1алашо а, хьалхара меттиг а йу дахаран дикалла лакхайаккхар а, х1оранна а керла аьттонаш кхоллар а.
Х1окху т1аьххьарчу иттаннаш шерашкахь республикана а, цуьнан халкъана а дуккха а х1ума 1емина. Б1ешо сов зеделлачо тешош гойту таханлерчу а, т1ейог1учу а т1аьхьенийн дика дахаран уггар коьрта бехкам дуккха а къаьмнийн а, дуккха а динаш долчу дег1астанхойн халкъан барт а, иза ларбар а, ч1аг1бар а, ткъа иштта Россин Федерацин массо а къаьмнашца доттаг1алла а, вежараллин цхьаьнаболхбар а хилар.
Хьоме дагестанхой, даггара декъалдо шу массо а дезачу денца!
БИБУЛАТОВА Iайнаъ
