Даймехкан мукъамаш » Нийсо-Дагестан
sitename
Курс валют предоставлен сайтом old.kurs.com.ru
Видео
Свежий номер газеты


Даймехкан мукъамаш
18.09.2019 18 0 niyso

Даймехкан мукъамаш

Общество
В закладки
Иза Казахстанехь, Алма-Атахь дара. Цу хенахь нохчий шайн Даймахкара ц1ерабаьхна, Юккъерачу Азе бертаза д1акхалхийнера Сталинан 1едало. Кхечу къаьмнашца цхьаьна, шайн махках а, ерриге а бакъонех а баьхна, 1аьнан заманахь д1абигира уьш шийлачу, мецачу, акхачу аренашка, лахь – бала а, бисахь – биса.  Иза хала мур бара царна, къаьсттина хьалхарчу шерашкахь, даа а, мала а доцуш, 1едало тесна уьш битича. Амма пхи-ялх шо хан д1аяьлча, ц1ерабаьхнарш жим-жимма когаирах1итта буьйлабелира: болх-некъ а нисбелча,юучуьнца ларо а буьйлабелча, чу са деара нохчашна. Амма цара Даймахке сатуьйсура, иза гора царна синтем боцчу г1енашкахь, цуьнца яра церан дикане сатесна йолу ерриге а ойланаш.
Цкъа  цхьана к1ирандийнахь дукха адам дара Алма-Ата г1алин йоккхачу базарахь. Малхбален мехкашкахь хуьлучу базаршкахь ма-хиллара дара кхузахь долу хьал: г1овг1а, адамийн д1асалелар, шайн юхку х1уманаш, сурсаташ хестош, маьхьарий детта йохкархой, мах буьйцуш, х1уманашка хьоьжу эцархой. Кхуза баьхкина Алма-Атахь а, гонахарчу ярташкахь а бехаш болу нохчий а бара, шайна цхьацца х1ума эца а, вевза-везарг ган а 1алашо йолуш. Дукха хьолахь ишттачу меттигехь гар хуьлура ц1ерабаьхначеран, керланаш кхузахь хуура, гергарчу нахах дерг а девзара, велларг-виснарг мила ву а хаьара.
Ц1еххьана базаран г1овг1анашна юккъехула пондаран аз хезира нахана. Нохчийн ширачу эшаран мукъам бара иза. 1адийча санна, т1еоьхура нохчий пондар схьахезначу меттиге. Дукхахболчарна пондарча вевзира:
 – Димин 1умар вац иза? – хоьттура цара вовшашка.
 – Дера ву! Димин 1умар ву-кх! 
 – Ван а ма ву, дика пондарча а, оьзда къонах а ма ву! – баккхийбера уьш, халкъалахь ларамца ц1е йоккхуш волу пондарча шайна кхузахь гина а, вевзина а хазахеташ.
Шайна дика бевзаш болчу мукъамашка ладуг1ура цара, уьш  хьомечу Даймахкахь хезнарш бара, амма цхьаберш пондарчас дуьххьара локхурш а бара, Юккъерачу Азехь шаьш долуш кхоьллина болу. 
Дагалецамийн  йовхачу тулг1ено генахь йолчу Нохчийчу д1абигира нах. Дагах кхеташ, хьан иэс меттахдоккхуш, мерза-аьхна ойланаш кийрахь кхуллуш, бекара 1умаран пондар. Дукхахболчеран б1аьргаш чохь хиш лаьттара, б1аьрхиш вовшех лечкъош, кортош охьа а дахийтина, лаьттара божарий, зударшка белхар саца ца лора, церан къора тийжар а, узарш а хезара нахана юкъара схьа. Амма уьш цхьаммо а човха ца бора, царна дов ца дора собаре ца хиларана, массеран цхьа юкъара синхаам бара – Даймахке болу сатийсам! 
«Маржа Даймохк! Хьоме Нохчийчоь! Ма генахь ю-кх хьо! Цхьана  к1езигчу ханна мукъана а, хьох б1аьрг тоха йиш елара!» – иштта ойла лаьттара церан коьрташкахь. 
Цхьаъ вукхунна т1аьххье шен г1араевлла  эшарш лоькхура пондарчас. Церан мукъамаш нахана т1ехула хьаьвзий, г1алина урамашкахула д1асабовлий, уллорчу лаьманашкахьа д1абоьлху, юха стигалан 1аьрчашка хьалабовлу. Царах цхьаммо Даймехкан лаьмнашкара сихачу а, г1овг1анечу а хих, шерачу а, токхечу а аренех лоций дуьйцу. Вукхо Кавказан лаьмнашна т1ехула хьалаг1отту 1уьйренан эсала малх хестабо, кхозлаг1чо гойту мел аьхна 1аш бу юькъачу, стоьмех йоьттинчу бошмаша хаздинчу  исбаьхьчу оцу лаьтта т1ехь хьуьнаре нах. 
1умаран мукъамашка ладоьг1уш, шайн ярташка а кхаьчна, хьоме, дог хьосту меттигаш а гина, кийра бузош долу Даймехкан мерза, аьхна х1аваъ чу а оьзна, б1аьрхи санна, ц1ена а, ша санна, шийла а ламанан шовда а мелла, кийра 1абийча санна бара нохчий. Ма ницкъ бара-кх Димин 1умаран оцу мукъамийн! 1ийт, гора я1! Ма духур дац вай, яхь йолу к1ентий! 
  Эххар пондарчас халхаран эшар лекхира. Цуьнан мукъамо когаш шаьш халхарна юкъаийзабора! Воккха я жима вара аьлла доцуш, шега аларх а ца тешаш, юкъа а буьйлуш, халхаран ч1инг туьйсура наха. 
  – Х1айт, горалера Махьма я1, хьуна-м халхавала дицделла а ца хилла! Хьовзаелахь йо1, хьан нанас йинарг яц хьуна! – бохуш, забарш а еш, юкъаваьлларг иракарах1иттавора гулбеллачара. Т1ебаьхкина казахаш а, кхечу къаьмнех болу нах а бара, самукъадаьлла кхаьрга хьоьжуш. 
 Керл-керла мукъам а балош, нохчийн пондаран пелагашна т1ехула шен деха п1елгаш а идош, 1ара 1умар. Цхьана метте а хьоьжуш, шен юьхьа т1ехь цхьа а синхаам а ца гойтуш, пондар лоькхура цо… Стенах лаьцна яра цуьнан ойла? Иза цунна бен цхьанна а ца хаьара, амма шеко яцара кхуза иза шен къоман дуьхьа веана хиларан.
 Х1ан-х1а, цхьана а  бохамо хьошур дацара и кура а, оьзда а къам, цуьнан синан доьналла дохо, х1аллакдан цхьа а ницкъ бацара кху дуьнен чохь. Иза хийллаза халонех, эшамех, 1азапех чекхдийлина дара. Амма шена уггаре а дукхадезаш а, ша уггаре а ч1ог1а 1алашдеш а дерг  – сийлахь а, еза а маршо   – ларъян ницкъ кхаьчнера цуьнан. Иза дара нохчийн дахарехь 1аламат деза х1ума. Нохчаша лаа ма ца олу, хьаша шаьш т1еоьцучу хенахь: «Марша вог1ийла хьо!»

Автор: АРСАНУКАЕВ Муса
Комментарии (0)
Добавить комментарий
Прокомментировать
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив
Газет доцуш диса  кхерам бу вай...
Кхоьссина топ санна д1ауьдучу кху заманахь а, кху харцчу дуьненахь а со цецвала цхьа а тайпа х1умма дац, бохуш, 1аш волчу суна, цхьа х1ума тамашена хета (?!) – нохчийн
Конституци - вайн дахаран коьрта закон
2003-чу шеран 10-чу июлехь Дег1аста Республикин Конституционни Собранис т1еэцнера Дег1аста Республикин керла Конституци. Цуьнан официальни йовзийтар хилира 26-чу июлехь.
Имамийн тидаме
Имамийн тидаме
Имамийн тидаме
08.05.19 Общество
2019-чу шеран 27-чу апрелехь д1аехьира «Имамаш Машарехьа а, Бартхиларехьа а» ц1е йолчу юкъараллин Советан кхеташо.
...Ас дозалла до
...Ас дозалла до
...Ас дозалла до
03.04.19 Общество
Хьалхара апрель – Дег1астанан Радиохь нохчийн маттахь йолу редакци кхоллаелла де.
Шен махкахь доцург ирс дац
БIешерийн дохаллехь чекхдолуш кхечу къомах дIаийна, шен мотт, Iадаташ, амалш, шен юьхь-сибат кхуллу гIиллакх-оьздангалла дIатесна кхаьчна дац нохчийн къам таханлерчу











«    Октябрь 2019    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031 
все шаблоны для dle на сайте dletop.com скачать