Некъ воьдучо эшор бу » Нийсо-Дагестан
sitename
Курс валют предоставлен сайтом old.kurs.com.ru
Видео
Свежий номер газеты


Некъ воьдучо эшор бу
22.04.2020 38 0 niyso

Некъ воьдучо эшор бу

Общество
В закладки
Массо а хенахь юкъаралло лоруш хилла бу хьехархочун болх, хIунда аьлча цунах доьзна ду  муха тIаьхье кхуьур ю цу халкъан. Нагахь тIекхуьу чкъор, Iилманан дика хаарш а долуш, оьзда а, гIиллакхе а, халкъана а, махкана а пайден а долуш кхиънехь, цу юкъараллин хиндерг дика хир ду, дахаран тIаьхье беркате хир ю. Цундела мехала ду, хьехархочун а, школин а болх тергоне а эцна, юкъаралла цигахь дакъалоцуш а, цуьнан бала кхочуш а хилар.



Хьехархо шена тIедиллинарг мел жоьпалле гIуллакх дуйла хууш велахь, цо шен болх кхачаме а, дика жамIаш долуш а бийр бу. Цуьнан бен а воцуш хила йиш яц, хIунда аьлча тахана мало а йина, ледара дитина гIуллакх кхана вон тIаьхье йолуш хир ду, къаьхьа стоьмаш кхуьур бу юкъараллин бешахь. Берашца кхетош-кхиоран болх, школехь дIабаьхьна ца Iаш, цIахь а, арахь а бан безаш бу. Хьалхалерчу заманашкахь воккханиг цкъа а тIех ца волура, кегийчара цхьа вониг деш гича. Цо эшахь дов а дора, тоха а тухура вон лелаш болчарна. Цуьнга баркалла алар бен, цхьаммо а кхин дош а ца олура. 
 Шен болх даггара безаш, корматаллин декхарш дика кхочушдеш болчу хьехархойх цхьаъ ву Хасавюьртан пачхьалкхан педагогически колледжан хьехархо Умаев Юсуп Магомедович. Шовзткъа шо сов хан ю Юсупа хьехархочун болх бен. Дешархойн, студентийн масийтта тIаьхье, цуьнан бIаьргашна хьалхахула чекх а яьлла, дахаран боккхачу новкъа яьлла. Царах дукхахберш, Юсуп санна, школехь берашна хьоьхуш бу, шайна цу башхачу хьехархочо делла хаарш, гIиллакх-оьздангалла царна дIалуш. 
 Дуккха а шераш хьалха, 1975-чу шарахь,  Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан университетан филологин факультет чекх а яьккхина, школе балха веара къона хьехархо Умаев Юсуп. Иштта, изза факультет масех шо хьалха чекх а яькхина, школехь хьоьхуш кхуьнан воккхах волу ваша Ахьмад а вара. Цундела Юсупна хала дацара балхах вола а, юьхьенца йолу хьехархочун халонаш эшо а  – мичча хенахь оьшург хатта а, гIо дан а Ахьмад вара уллехь. Воккхах волчу вашас ша а тергонехь латтадора жимаха волчун белхан гIуллакх.
 Шайн юьртахь Борагангечохь массийтта шарахь нохчийн мотт а, литература а хьийхира Юсупа. ХIора урокана леррина кечам беш, урокан леринчу программел а сов кхин тIе а материал вовшахтухуш, дешархойн тидам нохчийн матте а, литературе а алсамбаккха гIерташ, къахьоьгура къоначу хьехархочо. Цунна лаьара шен дешархошна нохчийн халкъан истори а, культура  а, къоман орамаш а уллера довзийта, халкъаца йолу уьйраш чIагIъян. Берийн хаарш алсамдевлча, церан ша хьехначух лаьцна хаттарш хилча, уьш цхьацца долчу хIуманна тIекхиа гIерташ хилча, самукъадолура Юсупан. Ша Iамош дерг эрна довш доцийла  хаьара цунна.
  Цхьана муьрехь Махачкалахь радиохь болх а бира Юсупа, школера болх дIа а ца тосуш. Иза 1990-чу шерашкахь дара, хIетахь республикин радиохь кIиранах масех сохьтехь нохчийн маттахь передачаш ян бакъо еллера Iедало. Иза боккха кхиам бара Дагестанехь бехачу нохчийн: шовзткъа гергга долчу къаьмнашна юкъахь шайн маттахь радио чохь къамел дан аьтто хилар. И бакъо яккха гIерташ нохчийн интеллигенцис а, юкъараллин гIуллакххоша а дуккха а къахьийгира. Царна юкъахь Юсуп а вара. 
Хасавюьртахь йолчу хьехархойн колледже балха вогIу Юсуп 1995-чу шарахь. ХIинца кхуьнан дешархой хинболу хьехархой бара. Царна луш йолу говзалла юьхьенцарчу классашкахь хьехар яра. Ткъа нохчийн студенташна луш кхин тIе специализаци а яра, дешна бевлча, 5-чу классера 9-чу классе кхаччалц нохчийн мотт а, литература а хьеха бакъо луш. И гIуллакх хьалха хилла дацара кху колледжехь, педучилищин цIарах иза йолчу хенахь. Нохчийн мотт а, литература а хьеха корматаллин говзанчаш Хасавюьртахь а, нохчий бехачу ярташкахь а тоьуш бацара. Цундела шайн мотт а, литература а шаьш болх бечу школашкахь хьехийта бакъо еллера нохчийн говзанчашна, колледж чекхъяьккхича.  И гIуллакх а Юсупа а, цуьнан накъосташа а долийна дара, нохчийн мотт хьехаран хьал Дагестанерчу школашкахь тодархьама. 
  – Муса, вай цхьаьна дешна ду Соьлжа-ГIаларчу университетехь. Вайн хиллачу хьехархошца уьйр-марзо цкъа а хаьдда яц сан, хьуна ма-хаъара. Дешна девлчул тIаьхьа со кест-кеста вогIура университете а, хьехархойн говзалла лакхаяккхаран институте а. Иштта колледже балха веача, кхузахь нохчийн мотт а, литература а хьехаран программаш  кхачаме ца хийтира суна. Накъостех дага а ваьлла, колледжан куьйгалло бакъо а елла, керла программаш хIиттийра ас. Уьш Соьлжа-ГIала а веана, универстетехь вайн хьехархошна-Iилманчашна Тимаев Вахина а( Дала гечдойла цунна), Эсхаджиев Якъубна а( Дала гечдойла цунна) гайтира ас. Цушимма уьш, рецензи а луш, къобалйича, тхайн колледжехь царах пайда а оьцуш, болх бира ас. Нохчийчуьра ца еача, тхан цхьа а тайпа нохчийн меттан учебник а, гайтаран гIирс а, исбаьхьаллин литература а кхузахь яц. Иштта цхьацца халонаш хуьлу тхан балхахь, – бохуш, дуьйцу Юсупа шен соьца хиллачу къамелехь. 
  Со цкъа-шозза нисвелла Юсупа хьоьхучу колледжехь, сайн журналистан балхаца доьзна. Дуьххьара (иза 2010-чу шарахь, сентябрь баттахь дара) Хасавюьртарчу хьехархойн колледжехь дIахьочу Iилманан-практически конференцехь дакъалецира ас. Суна дика дагайогIу цу конференцин тема: «Къоман школашкахь юьхьенцарчу классашкахь ненан маттахь хьехар». Цу мероприяте баьхкина Дагестанера а, Нохчийн республикера а, ХIири-махкара а, кхечанхьара а цIе яххана Iилманчаш, хьехархой а бара. Дийцаре дина гIуллакхаш школашкахь къоман маттахь хьехарна а, и мотт кхиорна а Iаламат мехала дара. 
  Цу кепара конференцеш а, семинараш а, цхьаьнакхетарш а хIора шарахь дIахьо Хасавюьртарчу хьехархойн колледжехь. Дешаран заведенин сий-ларам лакхадаккхарал сов, билггал болу пайда а бохьу цара, хIунда аьлча хьехархойн вовшийн дагадовлар а, зеделларг довзийтар а, цхьацца сацамаш тIеэцар а хуьлу. 
Ша колледжехь болх бечу хенахь шуьйра бевзаш болу нохчийн яздархой, поэташ, меттан Iилманчаш, журналисташ кхайкхина, церан студенташца цхьаьнакхетарш дIадаьхьна Юсупа. Иштта гIуллакх вовшахтоха а, дIадахьа а хала делахь а, Iаламат мехала лору хьехархочо. Мехала муха дац, вевзаш волчу поэтан Шайхиев Iалвадин кхолларалла Iамочу хенахь поэт ша кхарна дуьхьал веана хилча? Литературни критик а, яздархо а, поэт а волу Бурчаев Хьалим, нохчийн литературех лаьцна кхарна лекци а ешна, студенташца къамеле ваьлла, церан хаттаршка, лехамашка леррина ладугIуш хилча?
Иштта бу Юсупа дIахьош болу болх, ша ца кхоош, мало ца еш, халонех ца къехкаш. Цундела студентийн а, хьехархойн а, колледжан куьйгаллин кхуьнга боккха ларам бу, колледжан тоьллачу хьахархойх цхьаъ ву Юсуп. Балхахь баккхий кхиамаш бахарна Дагестанан республикин хьакъволу хьехархо аьлла цIе а елла Юсупана, кхин дуккха а совгIаташ а дина. 
 Иза гуттар а лехамехь ву, болх муха тобийр бара те, кхин хIун аьтто бийр бара те доьшучеран бохуш. Шаьш колледжера арахоьцу къона хьехархой кIорггера хаарш долуш а, шайн болх безаш а, лоруш а хила лаьа цунна, цундела цаьрга гуттар а олу цо: «Халонех а ма къехка, атта некъ а ма леха. Муьлхха а некъ воьдучо эшор бу шуна».
 Апрель баттахь, 7-чу дийнахь, вина де дара Юсупан.  Вайн массеран цIарах и башха стаг, лаккхара говзалла йолу хьехархо, дика доттагI даггара декъалван лаьа суна. Дала аьтто бойла хьан, Юсуп! Кхин дуккха а шерашкахь хьайна дукхабеза болх бан Веза-Воккхачу Дала могашалла а, хьуьнар а, шапаIат а лойла хьуна!
 Цхьа дагахьбаллам бу шена, боху Юсупа, кху шарахь Нохчийн меттан де колледжехь даздан аьтто хир бац, хIара карантин хилар бахьанехь. ХIун дийр ду тIаккха? Аьтто хуьлуш зама а йогIур ю, Дала мукъ лахь! Нохчийн матте болу ларам а, марзо а вай вешан дегнашкахь лелор ю, тIаккха и де а гуттар вайца хир ду! 
Арсанукаев Муса
Суьрта тIехь: нохчийн меттан хьехархо Умаев ЮсупМагомедович

Автор:
Комментарии (0)
Добавить комментарий
Прокомментировать
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив
Хала буй хьехархочун болх?
Хала буй хьехархочун болх?
Хала буй хьехархочун болх?
01.04.20 Образование
Иштта хаттар делира ас тхайн хиллачу къамелехь Соьлжа-ГIаларчу номер 16 йолчу школин нохчийн меттан а, литературин а хьехархочуьнга Закриева Есита Ахъядовне. «Суна
Тхан вовшашца йолу уьйраш
Гатиев Султан суна вевзира 1975-чу шеран аьхка Соьлжа Г1алахь. Х1етахь тхо, х1иннцца школа чекхъяьккхина кегийрхой, Нохч-Г1алг1айн пачхьалкхан университетан филологин
«Шен бийца мотт боцург къам дац»
Ненан мотт. Цуьнан маь1на. Иза 1амор, хьехар, доьзалехь, чохь-арахь бийцар.Оцу ладамечу г1уллакхна лерина тайп-тайпана мероприятеш д1ахьо Хасавюртовски хьехархойн
«Сан дог-ойла сан суьрташкахь гур ю…»
Тахана Даудова Фатима Нохчийн Республикехь хилла ца 1аш, цуьнан дозанал арахь а шуьйра евзаш суртдиллархо ю. Цуьнан белхаш дукхазза а тайп-тайпанчу гайтамашкахь а,
Конституци - вайн дахаран коьрта закон
2003-чу шеран 10-чу июлехь Дег1аста Республикин Конституционни Собранис т1еэцнера Дег1аста Республикин керла Конституци. Цуьнан официальни йовзийтар хилира 26-чу июлехь.











«    Май 2020    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
все шаблоны для dle на сайте dletop.com скачать