Мотт ца хуу безам » Нийсо-Дагестан
sitename
Курс валют предоставлен сайтом old.kurs.com.ru
Видео
Свежий номер газеты


Мотт ца хуу безам
22.01.2020 32 0 niyso

Мотт ца хуу безам

Общество
В закладки
Аьхкенан юьхь яра. Дала Шен 1аламан хазалла, дуьне мел ду д1аса а яржийна, адамашка цунах марзо оьцуьйту хан. Сийначу стигалахь, маь1-маь11ехь нисбеш, охьабиллинчу к1айчу бамбех тера йолу мархаш 1охкура, ткъа къеггина кхеттачу малхо, ша дохдечу дуьненна т1ехула эсала б1аьрг кхарстош, стигалан 1аьрчашкахь тийна нека дора, наг-наггахь мархийн раьг1нашна т1ехьа къайла а болуш.  Де хаза дара, аьхкенан юьхьан шатайпа аьхналла шеца хиларна а, хIаваэхь цIеначу а, токхечу а соьналлин аьрх хиларна а.
Соьлжа-ГIаларчу Зезагийн паркехь, хIокху хенахь гуттар а ма-хиллара, дуккха а нах бара садоIуш.Зезагаша кхелинчу паркан некъашкахула буьйлабелла лелара цхьаберш, четаршна кIеларчу кафешкахь хуьлура вуьйш, паркан гIенташ тIехь хевшина Iара кхозлагIнаш. Къаьсттина самукъадаьлла лелара бераш. Церан  самукъадаккха дуккха гIирсаш бара паркехь: хохкуш йолу кегийра машенаш, тайп-тайпана ловзарш, бираьнчикаш, ур-атталла гIудалкхаца йолу говр а тIехь. Бер генадаьлла я цхьанхьа ца оьшучу меттиге нисделча, наноша маьхьарий а тухий, улле схьадаладора. Ас тидам бора, муьлхха а царах бере кхойкхург оьрсийн маттахь бен йистхуьлуш яцара. ТIаьхьарчу хенахь билгалдаьлла ламаст ду-кх иза: берашца оьрсийн мотт бийцар. И дай-наной оцу шайн берех муьлш бан гIерта те? Я нохчий а, я оьрсий а боцурш хир ма бу царах. Да ватIарг, оццул са ца гатдича а, Iемар бара-кх царна и мотт. Тхан дайшна-наношна иза мегарг бийца а ца хаьара, хIетте а тхуна-м ма Iемира иза, юьртарчу школашкахь дешна доллушехь. ХIинца санна муьлхха а мотт Iамо аьтто цкъа а хилла бац. Компьютерш, телефонаш, он-лайн, леррина йолу программаш – хIокху дуьненчохь мел йолу хIума ю-кх, эшахь, ур-атталла  уггар жимчу къоман – папуасийн –  мотт Iамо а. 
Делкъанна балхахь мукъа хан хилча, наггахь кху парке вогIу со, волавала а, хIаваэхь садаIа а, олий. Иштта дара тахана а. Паркана пурхнехьа йолчу йоккхачу аллейна гена доцуш лаьттачу гIантахь Iара со, цхьацца ойланаш еш. Суна синтеме хетара кхузахь, зезагашна а, дитташна а юккъехь шатайпа синхаамаш хуьлу, хьо цхьана туьйранан дуьненахь волуш санна хета хьуна. Гонах тайп-тайпана беснаш а, шайгара схьадолуш исбаьхьа лепар а, мерза аьрх а долу зезагаш ду. ХIун хир ду царал хаза? Ма экам, тайна, аьхна, бIаьрг хьостуш, дагана там беш ду уьш! Цаьрга хьежа кIордор дацара.
Со сайн ойланех юкъараваьккхира паркан коьртачу, шех «безаман аллей» олучу новкъахула схьадогIучу кIантий, йоIий. Иштта буьйлабелла лела кегий нах кхузахь дийнан муьлххачу хенахь а го. Вовшашна дог-ойла йовзуьйтуш, дагара хоуьйтуш, шайн безаман шовкъехь болу къонанаш бу уьш . Дукха хьолахь царна вогIуш верг, хиъна Iаш верг гуш а ца хуьлу, хIунда аьлча уьш шайна ойланашца генахь бу, царна кхеттарг хала цамгар ю – безам. Ткъа цу лазаран дарба цхьаъ ду: везарг, езарг гар, цуьнца къамел дар, дагара дийцар. 
Ишттачарах дара, схьаахетарехь, хIара шиъ а. Амма хIорш вукхарах къаьсташ бара, хIунда аьлча кхеран къамел куьйган эшарца деш дара. Со леррина хьаьжира цу шинга: «Мотт ца хуурш бу… эхI, ма кхоам бара шуьшиннан, сел хаза а, тайна а долчу»,  – иштта ойла хьаьвзира сан коьрте. ЙоIа куьйгашца сиха цхьаъ дуьйцура тIаьхьа хIоьттина вогIучу кIанте, юха а йирзирна, шурул кIайн цергаш гучуйохуш, ела а къежаш. Iаьржа бIаьрг-цкъоцкъам долчу цуьнан хазачу юьхь тIехь ирс гора. Схьайирзина, юха дIайолаелча а, цуьнан елакъажар дIа ца долура. Къона йоI йоккхаера таханлерчу дийнах, гонахарчу Iаламах, шен жималлех, ша ирсе хиларх…
ТIаьхьа вогIу кIант а, вела а къежаш, цунна дуьхьал куьйгашца ишарш еш вара. Лекхачу дегIахь а  волуш, дайчу боларехь волу тайна кIант вара иза. Киснара телефон схьа а яьккхина, йоIе куьйга-эшара цхьаъ хаьттира цо, йоIа корта таIийра. Схьахетарехь, хьан сурт даккхий ша, бохура кIанта. ЙоьIан коьртахь, хьалхара цхьажимма месаш бен ца гуш, тIехьа дихкина хазачу басахь йовлакх дара.  ДегIан хаза куц-кеп долуш а, юткъа гIодаюкъ йолуш а яра иза. 
Паркехь аьчкан биргIанех а, кхечу гIирсех а йина тайп-тайпана коьчалш яра шайна тIехь зезагаш чохь долу кедаш долуш. Гобаьккхина охьакхозучу зезагашна юкъахь Iаламат товш яра хIара  тайна йоI, жовхIаршна юкъахь бирлантан тIулг санна, шен къегинчу хазаллица зезагийн лепар а эшош. Цуьнан самукъадалар а, дуьненах йоккхаер а къаьсттина цхьаьнадогIура аьхкенан исбаьхьчу денца а, дог хьостуш, бIаьрг белош, синхаамаш хьере деш долчу гонахарчу Iаламца а. Аьхке, Iалам, жималла, безам – дерриге а цхьанадогIуш болу дахаран ирсе мукъам бара бекаш! Хьо муха бекар бац кегийчеран къоначу, аьхначу дегнашкахь, безамах дуьзна уьш хилча?
КIант суьрташ дохуш вара шен телефонаца. ЙоI дехьа а, сехьа а йолуш, белша тIехула схьахьожуш, забарен кеп хIиттош яра, гуттар а елакъежна а йолуш. ЦIеххьана беана, боккха къорза полла хьаьвзира йоIан коьрта тIехула. Кхуьнан коьртарчу йовлакхна тIехула хьийзара иза. КIанта йоIе бIаьца йира, шен телефон сурт даккха хьала а ойуш. ЙоI Iадийча санна лаьттара, хилларг хIун ду ца хууш. Цуьнан йохар а гина, кIанта куьйга эшара цхьаъ элира. Схьахетарехь, меттах ма яла бохург хир дара иза. Ши бIаьрг коьртехьа хьала а хьежош, лаьттара йоI, меттах а ца йолуш, ша хIун дан деза а ца хууш. «ХIара хIун ду те, бохуш санна»,  –  цо саттийна батт, коьрта тIехь дерг хIун ду ца хууш, хьалахьежо бIаьргаш, цецъялар –  гонахара хьаьжча, цуьнан гар беламе хетара. ТIаьхьа шаьшшиннан суьрташка хьоьжуш, ма самукъадер ду цу шиннан! Мичара бели ца хууш, схьабеъначу поллано сел шовкъе ди кIентан, йоIан сурташдахар, иштта а самукъадаьлла хIара шиъ доллушехь. Эххар а полла, шен даккхий къорза тIемаш а ластийна,хьалагIаьттира йоIан коьрта тIера. Бета тIе куьг а диллина, цуьнга цецъяларца хьоьжура иза. Юха кIанте цхьаъ дуьйцура цо, сиха куьйгаш а лелош. Вукхо а дуьхьал «къамел дора» куьйгийн эшарехь. Цу хIуманах цецдаьлла долчух тера дара и шиъ. 
 Ирсе долчу кху шингара шена кхерам хир боцийла хууш санна, тIебеанера и боккха полла йоIаний, кIантаний. Сагалматашна а, дийнаташна а хаалуш болчух тера бу-кх адамийн синхаамаш, церан сирла, цIена ойланаш евзачух тера ду, царна уллехь шаьш нисделча. 
«Ма тамашийна ду хьо, дуьне! Ма хаза, аьхна кхоьллина хьо Дала. Хьох марзо эцийта, хьан чам бовзийта, хьо хасто адамна кхетам а, хьекъал а делла Цо. Адаман дахарехь а, Iаламехь а Дала дIахIоттийна къепе нийса дIалелаш елахьара, ма ирсе хир дара вай…» ,  – иштта ойланаш хьийзара гIантахь дIатаьIна Iаш волчу сан коьртехь. 
ЦIеххьана гIалин юккъерачу доккхачу маьждигехь молла кхайкха волавелира. Шаьшшиннан «къамел» а сацийна, ладоьгIуш лаьттара кIанттий, йоIIий. Мелла а хIума хезачух тера дара царна. Юха вовшашка ишарш а йина, дIадоладелира ишиъ. 
Суна ца хаьа, ишиъ мила а, мичара деана а, муьлхачу къомах а дара. ТIехьаьжна-м нохчех тера дара ишиъ. Юьхьенца царах къахетта, дог Iаьвжира сан, амма жимма хан яьлча, церан самукъане а, ирсе а хилар гича, сан дог паргIатделира: ишиъ-м дац кхечарах къаьсташ, цхьаннал а оьшуш, къона ду,  хаза ду, безамо хьаьстина, ирсо дузийна ду. Бийца мотт царна цахаарх, деган мотт ма бу цу шингахь! Мел дика кхета ишиъ вовшех! 
Вехха цушинна тIаьхьа хьоьжуш а Iийна, белхан меттиге дIавахара со...


Автор: АРСАНУКАЕВ Муса
Комментарии (0)
Добавить комментарий
Прокомментировать
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив
Даймехкан мукъамаш
Даймехкан мукъамаш
Даймехкан мукъамаш
18.09.19 Общество
Иза Казахстанехь, Алма-Атахь дара. Цу хенахь нохчий шайн Даймахкара ц1ерабаьхна, Юккъерачу Азе бертаза д1акхалхийнера Сталинан 1едало. Кхечу къаьмнашца цхьаьна, шайн
25-гIа апрель – нохчийн меттан де
Шен ненан мотт халкъо, Сий ойбуш, 1алашбахь, Цу халкъан парг1ато Цхьаммо а хьошур яц Мамакаев Мохьмад Хууш ма-хиллара, Нохчийн Республикин куьйгалхочо Кадыров Рамзана
Гонаха тийна ду
Гонаха тийна ду
Гонаха тийна ду
17.04.19 Общество
Петаран догIанаш дайар, хIара ду аьлла, доккха халахетар а дац, нагахь доьзалехь, я балхахь стоьлан гIутакха чохь, я, масала, лулахошкахь охьадехкина уьш кхин а делахь.
Соьлжа-ГІалех лаьцна керла книга
Дика ламаст хилла схьадогІуш ду Абузар Айдамировн цІарахчу Республикин къоман библиотекехь яздархойн, поэтийн, культурин гІуллакххойн кхоллараллин суьйренаш а, юбилейш
Нохчийн маттах ойланаш
Нохчийн маттах ойланаш
Нохчийн маттах ойланаш
09.01.19 Образование
«Нийса а, хаза а, говза а дийцархьама, мотт к1орггера дика хаа беза. Цуьнца цхьаьна ойла нисъ-ян а, хIуманах бакъонца кхета а, литературни меттан норманаш дика йовза а,











«    Февраль 2020    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
242526272829 
все шаблоны для dle на сайте dletop.com скачать