Къона тIаьхье кхиор вайн карахь ду » Нийсо-Дагестан
sitename
Курс валют предоставлен сайтом old.kurs.com.ru
Видео
Свежий номер газеты


Къона тIаьхье кхиор вайн карахь ду
11.11.2020 144 0 niyso

Къона тIаьхье кхиор вайн карахь ду

Общество
В закладки
Доккха декхар ду дений, нанний тIехь шайн доьзалхо кхиорехь, цунах шен доьзална а, халкъана а пайден стаг варехь. И декхар халкъана, махкана хьалха хилла ца Iа – уггар а хьалха Далла хьалха а ду иза. «Дика кIант – гIала, вон кIант –  бала» олуш цхьа кица  ду-кх вайн, нохчийн. Цуьнан маьIна довза хала дац: дика кIант дас-нанас а, гергарчара а дозалла деш ву, цундела ву иза, гIала (бIов) санна, товш а, куьцехь а, хIунда аьлча шен хаза гIуллакхаш, оьзда гIиллакхаш бахьанехь наха лору иза. Ткъа вон кIант шен волчунна бала бу, цунах дозалла дан а, и хасто а меттиг боцу дела. Иштта халкъо говзачу кицанехь къастийна дика а, вон а кIант. Ткъа диканиг дика хиларан а, вониг вон хиларан а бахьана а, цуьнан орам а мичахь бу те? Дукха хала къасто дезаш дац иза: дерриге а доьзалера схьа ду.
Жима волуш шена Iамийнарг, шена магийтинарг схьа ма лоцу беро, кIант велахь а, йоI елахь а. Бер гуттар а тергонехь латто деза – жима долуш дуьйна доккха хиллалц, доккха хилча-м и терго кхин а чIогIа хила еза. «Вочу белхан сахьт дац»,–  олу халкъалахь. Хала кхиийна доьзалхо шен лаамехь, дIахецна витича, дера, вониг а тIедан хьелур ма дац. ТIаккха хилларг дIанисдан хала хир ду, цундела оьшу жимачунна тIехь гуттар а терго. 
Яханчу хенахь, 40-60 шо хьалха, доьзалш баккхий хуьлура, 5-6 бер доцуш, цхьа наггахь бен нохчийн хIусам ца хуьлура. Дахар хала хиллехь а, юучуьнца-юхучуьнца хIинца санна паргIатонаш ца хиллехь а, доьзалан дола леррина дора наха. Иза, цкъа-делахь, ворхIе а дайшкара схьадогIуш ламаст дара: доьзал оьзда а, нохчийн гIиллакхца а кхиор, шолгIа-делахь, нахаца, лулахошца, юьртахошца яхь яра –  шен доьзалхо ледара хила цхьанна а ца лаьара. Ткъа юкъаралло олучу вочух гуттар а ларлуш хилла бу вайн нах. Диканан, вонан, стагах долчух мах хадош берш нах бу. Вон цIе дIаяхача, стагана Iан а, ваха а хала ду. Шега ларам ца хилча, жимма а яхь йолу стаг шен юьртахь я махкахь паргIат вахалур вац. Цундела хилла доьзалхо кхиочу хенахь иза вочух ларвеш. «Нехан хIуманна тIе ма кховдалахь. Оьзда лелалахь, хьайгара гIиллакхехь доцург ма далийталахь. Воккханиг ларалахь. Нахаца гIиллакхе хилалахь», – бохуш, кхиийна дайша-наноша шайн доьзалхой. Кегий болуш дуьйна уьш чохь а, арахь а дечу гIуллакхна юкъаозош, хене хьаьжжина, цаьрга далуш дерг дойтуш, белхан а, къинхьегаман а мах хоуьйтуш, деца-ненаца, вешица-йишица, нахаца лараме хила Iамош, хене баьхна нохчаша шайн доьзалш. Оцу дерригенах цхьадерг хIинца вайн деношка схьакхаьчна. Диканиг ду вай Iалашдинарг, цундела иза къаьсттина мехала а ду. 
Вай лаа ца элира, доьзалхо жима волуш дуьйна кхетош-кхио веза аьлла. Цу хьокъехь цхьа шира дийцар дало лаьа суна, дукхахболчарна-м хезна хила а тарло иза. Мацах цхьа жима зуда яхана хилла, боху, хьекъал долчу стагана тIе шен кIантах лаьцна цуьнга хаттар дан.
  – Суна къинтIера валалахь, Ваши, хьоьга хатта бегIийла доццушехь еана со, цхьа хIума хоттур дара-кх аьлла.
  – Хатта ахь, йоI, хьайна хатта луург, ас бехк буьллур бац хьуна. 
  – Вайн чохь жима кIант ву. Иза маца дуьйна кхио йолало со?
  – Мел хан ю кIентан?
  – Кхо бутт бен бац цуьнан-м.
  – ЭхI, дукхаяхарг, нийсса кхаа баттана тIаьхьайисна хьо,  – аьлла хьекъалечу стага.
Иштта ду и вайга  кхаьчна долу шира дийцар. Цуьнан маьIна хIун ду? Доьзалхочун кхиор цхьа а де хьалхе долийча дика ду. Мел жимачу а берана шен нана евза, дуккха а  нахана юкъара иза схьакъасто хаьа цунна. Ненан аз, юьхь-сибат, елакъажар девза берана, цунна дахар делла, дуьххьара  девзина, цуьнца уллера юкъаметтиг йолу адам ма ду иза, уггар а дика, уггар а хьоме. Иштта болалуш ма бу и бер кхиоран болх  – бераца юкъаметтиг дIайолорца. Цундела и хьекъалча бакъ ву: бер дуьненчу ма-делли, кхиор дIадоло деза. Нанас, бер дIадижош, мукъам бо, иза самадаьлча хьосту, дузадо, ткъа и дерриге а беран даг чу дуьжу, цо тIеоьцу, цуьнан кхетамехь дуьсу. Бер доккха мел хуьлу а, цуьнан ненаца йолу юкъаметигаш чIагIло, ткъа цуьнгахула кхечаьрца а уьйр-марзо тасало, гергарнаш бевза, денна а гонахара керл-керла хIума девза. Цкъацца цеце хуьлу бер керла хIума шена девзачу хенахь. Иза тIеэца ма дезий цо. «Иза хIун ду? Муха ду? Кхераме ду я дац?»  – иштта ма хуьлу беран ойланаш. 
Цкъа маршрутни «Газель» машенахь схьадогIуш дара тхо. Хьалхарчу хоийлехь шен ненаца жима, мотт Iемина йогIу йоI яра. Машена чохь берш тергалбеш, дIасахьоьжуш яра иза. Цхьана социйлехь,  16-17 шо хир долуш йолу, хиджаб  юьйхина  цхьа йоI хьалаели машен чу. Иза нанний, оцу жимачу йоIаний дуьхьал долчу гIанта охьахии.
  – Мама, и ми ю?  – хоьтту беро, йоIана тIе пIелг а хьежош, цуьнан духарх цецъяьлла ю иза. Схьагарехь, иштта духар дуьххьара гуш хила мега цунна. 
 – Ми ю иза? Ми ю иза, мама?  – бохуш, шен нана ца юьту цо, хьееш. Нанас, жимма Iийна, боху:
  – Иза дика йоI ю. Гой хьуна, цунна тIера хаза хIуманаш, – шен карара йоI теян гIерта иза.
 – Дика йоъ ю? Со ю дика йоъ, – шена тIе пIелг хьажабо жимачу йоIа. Ша а дика ю ала лаьа цунна. 
Бер хIуманна тIекхиа гIиртича дика ду, иштта керланиг девзаш, кхуьуш ма бу цуьнан кхетам, хьекъал. Цхьаволчо иштта цхьа хIума довза гIерта бер тергал ца до, я човхадо. Иза данне а дан мегар дац. Жима адам массо а шена гуш дерг хаа лууш ма ду. Вай цуьнца эсала, иза кхетош къамел дича, чIогIа нийса хир ду. Берана керланиг девзар ду, цунах цхьа ойла кхоллалур ю, наггахь цунна моьттург бIостанехьа хила а тарло. Амма замано дерриг а дIанисдийр ду. Ткъа беран  кхетам, цуьнан хене хьаьжжина, кхио беза.
Къаьсттина мехала ду кхуьуш долу бер шен нийсархошца уьйраш таса Iамор. И саннарг, масала, берийн  бошмашкахь хуьлу. Цхьана хенара долу бераш шайн тобанашкахь цхьаьна хуьлу дийнахь сарралц. Вовшашца уьйраш кхоллало церан, дуккха а керла хIуманаш Iема, цхьаьна ловзу, хIума юу, хьехархоша-кхиорхоша хьоьхучу занятешкахь дакъалоцу. Бер кхиорехь Iаламат мехала а, дика а болх бу иза. Амма бер дийнахь сарралц шен доьзалх – дех, ненах, дедех, дененах - къаьстина хуьлу. «ХIусаман, доьзалан кхиор» ца хуьлу цунна хьоьхург, Iамориг. Делахь а хIун дийр ду, муьлххачу деден я дененан аьтто ма ца хуьлий беран берашца хан яккха, уьш Iамо. Дукхахберш балхахь бу я цомгуш бу, я мукъа бац. 
Нохчийн Iер-дахар жимачу беран довзийтар ду чIогIа мехала иза кхиочу хенахь. Цунна шен къоман мотт дика Iамор, гIиллакхаш довзийтар, хаза  иллеш, мукъамаш Iамор – иза ду цуьнан дахарехь хила дезаш. Оцу дерригенца кхоллало цуьнгахь ша шен къоман воI я йоI хиларан ойла. Жима долуш дуьйна берана хаьа деза ша муьлхачу къомах ду, ша хьенан а, мичара а ду, тIаккха цунах вайн халкъана пайден адам хир ду. 
АРСАНУКАЕВ Муса
Автор:
Комментарии (0)
Добавить комментарий
Прокомментировать
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив
Тешаме доттагI дIаваха...
Шийла кхаъ кхечи таханлерчу Iуьйранна, тхан доттаг1 Баймурадов Салвади кхелхина аьлла. Хьайн хенара а волуш, хьайца къона хан яьккхина волу доттагI кхалхар лан хала
Ден жоьпалла
Ден жоьпалла
Ден жоьпалла
02.09.20 Общество
Пайхамара (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) аьлла: «Шух хIора Iу ву, шега шен Iуналлех хоттур долуш волу». Шен доьзалан Iу хиларе терра, хIора да декхарийлахь ву
Хала буй хьехархочун болх?
Хала буй хьехархочун болх?
Хала буй хьехархочун болх?
01.04.20 Образование
Иштта хаттар делира ас тхайн хиллачу къамелехь Соьлжа-ГIаларчу номер 16 йолчу школин нохчийн меттан а, литературин а хьехархочуьнга Закриева Есита Ахъядовне. «Суна
Стаг гIиллакхо хазво
Стаг гIиллакхо хазво
Стаг гIиллакхо хазво
12.02.20 Общество
Цкъа юьхьенца дукха хан йоцуш сайна гинчу цхьана хIуманах лаьцна дуьйцур ду ас.Тхан юрт тIаьхьарчу хенахь йоккха хилла йогIу. Ерриге а Нохчийчохь санна, дуккха а керла
Шен махкахь доцург ирс дац
БIешерийн дохаллехь чекхдолуш кхечу къомах дIаийна, шен мотт, Iадаташ, амалш, шен юьхь-сибат кхуллу гIиллакх-оьздангалла дIатесна кхаьчна дац нохчийн къам таханлерчу











«    Июнь 2021    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930 
все шаблоны для dle на сайте dletop.com скачать